Voor hen die er dinsdag 17 april niet bij konden zijn, volgt hier een kort verslag.

Gerard stak gisteren van wal met een afbeelding van zijn Demos uit 1975. In dVoor hen die er dinsdag 17 april niet bij konden zijn, volgt hier een kort verslag.

Gerard stak gisteren van wal met een afbeelding van zijn Demos uit 1975. In die tijd was hij vooral bezig met typografie en de mogelijkheden die de grote veranderingen in de technologie boden. Als werknemer bij Hell (uitvinders van de scanner) kwam hij regelmatig in contact met deze nieuwe mogelijkheden.

Het is hier dat zijn ambities groeide om volgende 3 punten na te streven:

a) letters aanpassen aan de nieuwe technieken en hier zoveel mogelijk gebruik van maken. Dit standpunt gaf conflicten met o.a. Herman Zapf (“de techniek moet zich aanpassen niet de typograaf”; aldus Zapf). Voorbeeld van dit streven was de Demos. Unger zag het als de volkswagen voor het volk (demos=volk). Hij kwam er echter al snel achter dat je niet voor iedereen kan ontwerpen. De reacties waren danook uitéénlopend. Later werd hij gecontacteerd om de digitale versie van de Demos bij te werken en te verbeteren aangezien de Deutsche Bundesregierung het als huisletter wilde gebruiken.

b) Verbeteren van kwaliteit en leesbaarheid. Tussen de jaren ’60 en ’80 werd drukwerk zeer slecht. Trage verbeteringen, lage resoluties,… (De voorbeelden die Unger toonde van kranten logen er niet om.) Vervolgens had je de opkomst van de laserprinter met hoge resoluties en goede kwaliteit. Er kwam hierdoor verbetering in o. a. ook de massacommunicatie. Als voorbeeld nam hij hier zijn Swift en hoe die eerst als te hoekig werd omschreven en later, mits een zekere gewenning toch aanvaard werd, net als de Vesta. De Coranto is volgens Unger verfijnder dan de Swift en de Guliver. Let hier vooral op de bogen bij de verticalen van de Swift.

c) Voorkomen van oogkleppen door:

  • contact met de afnemers van lettertypes -> marktgerichter ontwerpen
  • zelf ontwerpen (Filmfonds, VandenHende,…)
  • experimenteren
    • bv invloed van de balpen i.v.m. brede en spitse pen. Zie ook de theorie van Gerrit Noordzij hierover)
    • Opvolgen van de experimenten door anderen (Beowulf,Rudy Vander Lans,…)
    • Gerard komt tot de conclusie dat vanaf +/- 2000 de typografie een pak conservatiever begint te worden en zoekt hier naar een concensus.
  • kunstwerp (typografisch ontwerp voor trappenhal van 7 verdiepingen)

Het conservatieve in Typografie:
Na een periode van experimenteren (1990-2000) is de typografie nu een eerder conservatieve toer opgegaan. Unger vindt dat er hier nog steeds plaats is voor experiment, maar op een ander niveau. bv. Capitolium als een reactie op de Pointer. Hij kiest voor klassieke lettertypes i.p.v. conservatieve. Volgens hem is conservatief = stilstaan, waar klassiek een herinterpretatie is van een oud thema.
Als basis gebruikte hij Giovan Francesco Cresci’s barok interpretatie van de romeinen (geen onderkasten). Zo heeft de Capitolium News een hogere x-hoogte, kortere stokken en staarten. (bv. Deense Politicum krant en de Nederlandse Volkskrant).
Een ander experiment bracht Unger tot het maken van kapitalen, kleiner dan de stokletters. Hiermee kan je kopregels zetten als je kapitalen met accenten hebt, krijg je mooiere afkortingen in koppen (bv UNESCO en NATO) en accenten op kapitalen lopen niet door de staartletters. (Blijkbaar had Erik Gill hier ook al mee zitten experimenteren in zijn Joanna. Dit lettertype werd gebruikt in zijn Essay on Typography)

Teloorgang van het lezen:
Het leesgedrag verandert. Zo daalt de krantenverkoop en stijgt de boekenverkoop. Meer van onze tijd besteden we aan lezen op internet en televisie. Unger stelt dat er een steeds grotere groep komt die minder informatie heeft door niet of weinig lezen. Hij vraagt zich af hoe we deze groep kunnen bereiken. Voor dit publiek moeten we geen experimentele typografie of ontwerpen gaan gebruiken, maar klassieke of conservatieve oplossingen gebruiken. De leesbaarheid is hier heel belangrijk.
Er is ook een verschuiving merkbaar van veel tekst en weinig beeld, naar veel beeld en weinig tekst. Zo halen veel mensen hun informatie uit het dagelijkse nieuws. De kwaliteit hiervan is steeds slechter. Als voorbeeld werd hier een foto getoont en de vraag gesteld, waar en wanneer dit feit had plaatsgevonden. Al snel bleek dat de context (die je uit een bijhorende tekst haalt) heel belangrijk was voor een juiste interpretatie van het beeld. M.a.w. een beeld spreekt niet altijd duizende woorden. Zo kan je vragen moeilijk zonder taalkunde voorstellen. (men haalde hier het voorbeeld aan om een tekening te maken van de vraag “wat is een herdershond?”)

Typografie op het beeldscherm:
Dit zit in het stenen tijdperk aldus Unger. Hij heeft grote verwachtingen van e-paper toepassingen, maar dit laat nog enkele jaren op zich wachten. Nu zit deze technologie aan een resolutie van 160 dpi terwijl je voor goede leesbare tekst 700 dpi zou moeten hebben.

Voor wie meer wil lezen over deze interessante typograaf verwijs ik graag door naar volgende links:
Website van de man zelf: www.gerardunger.com
Verder is er een interview met Gerard Unger te lezen op de website van de universiteit te Leiden:
http://www.nieuws.leidenuniv.nl/index.php3?m=&c=1006ie tijd was hij vooral bezig met typografie en de mogelijkheden die de grote veranderingen in de technologie boden. Als werknemer bij Hell (uitvinders van de scanner) kwam hij regelmatig in contact met deze nieuwe mogelijkheden.

Het is hier dat zijn ambities groeide om volgende 3 punten na te streven:

a) letters aanpassen aan de nieuwe technieken en hier zoveel mogelijk gebruik van maken. Dit standpunt gaf conflicten met o.a. Herman Zapf (“de techniek moet zich aanpassen niet de typograaf”; aldus Zapf). Voorbeeld van dit streven was de Demos. Unger zag het als de volkswagen voor het volk (demos=volk). Hij kwam er echter al  snel achter dat je niet voor iedereen kan ontwerpen.  De reacties waren danook uitéénlopend. Later werd hij gecontacteerd om de digitale versie van de Demos bij te werken en te verbeteren aangezien de Deutsche Bundesregierung het als huisletter wilde gebruiken.

b) Verbeteren van kwaliteit en leesbaarheid. Tussen de jaren ’60 en ’80 werd drukwerk zeer slecht. Trage verbeteringen, lage resoluties,… (De voorbeelden die Unger toonde van kranten logen er niet om.) Vervolgens had je de opkomst van de laserprinter met hoge resoluties en goede kwaliteit. Er kwam hierdoor verbetering in o. a. ook de massacommunicatie. Als voorbeeld nam hij hier zijn Swift en hoe die eerst als te hoekig werd omschreven en later, mits een zekere gewenning toch aanvaard werd, net als de Vesta. De Coranto is volgens Unger verfijnder dan de Swift en de Guliver. Let hier vooral op de bogen bij de verticalen van de Swift.

c) Voorkomen van oogkleppen door:

  • contact met de afnemers van lettertypes -> marktgerichter ontwerpen
  • zelf ontwerpen (Filmfonds, VandenHende,…)
  • experimenteren
    • bv invloed van de balpen i.v.m. brede en spitse pen. Zie ook de theorie van Gerrit Noordzij hierover)
    • Opvolgen van de experimenten door anderen (Beowulf,Rudy Vander Lans,…)
    • Gerard komt tot de conclusie dat vanaf +/- 2000 de typografie een pak conservatiever begint te worden en zoekt hier naar een concensus.
  • kunstwerp (typografisch ontwerp voor trappenhal van 7 verdiepingen)

Het conservatieve in Typografie:
Na een periode van experimenteren (1990-2000) is de typografie nu een eerder conservatieve toer opgegaan. Unger vindt dat er hier nog steeds plaats is voor experiment, maar op een ander niveau. bv. Capitolium als een reactie op de Pointer. Hij kiest voor klassieke lettertypes i.p.v. conservatieve. Volgens hem is conservatief = stilstaan, waar klassiek een herinterpretatie is van een oud thema.
Als basis gebruikte hij Giovan Francesco Cresci’s barok interpretatie van de romeinen (geen onderkasten). Zo heeft de Capitolium News een hogere x-hoogte, kortere stokken en staarten. (bv. Deense Politicum krant en de Nederlandse Volkskrant).
Een ander experiment bracht Unger tot het maken van kapitalen, kleiner dan de stokletters. Hiermee kan je kopregels zetten als je kapitalen met accenten hebt, krijg je mooiere afkortingen in koppen (bv UNESCO en NATO) en accenten op kapitalen lopen niet door de staartletters. (Blijkbaar had Erik Gill hier ook al mee zitten experimenteren in zijn Joanna. Dit lettertype werd gebruikt in zijn Essay on Typography)

Teloorgang van het lezen:
Het leesgedrag verandert. Zo daalt de krantenverkoop en stijgt de boekenverkoop. Meer van onze tijd besteden we aan lezen op internet en televisie. Unger stelt dat er een steeds grotere groep komt die minder informatie heeft door niet of weinig lezen. Hij vraagt zich af hoe we deze groep kunnen bereiken. Voor dit publiek moeten we geen experimentele typografie of ontwerpen gaan gebruiken, maar klassieke of conservatieve oplossingen gebruiken. De leesbaarheid is hier heel belangrijk.
Er is ook een verschuiving merkbaar van veel tekst en weinig beeld, naar veel beeld en weinig tekst. Zo halen veel mensen hun informatie uit het dagelijkse nieuws. De kwaliteit hiervan is steeds slechter. Als voorbeeld werd hier een foto getoont en de vraag gesteld, waar en wanneer dit feit had plaatsgevonden. Al snel bleek dat de context (die je uit een bijhorende tekst haalt) heel belangrijk was voor een juiste interpretatie van het beeld. M.a.w. een beeld spreekt niet altijd duizende woorden. Zo kan je vragen moeilijk zonder taalkunde voorstellen. (men haalde hier het voorbeeld aan om een tekening te maken van de vraag “wat is een herdershond?”)

Typografie op het beeldscherm:
Dit zit in het stenen tijdperk aldus Unger. Hij heeft grote verwachtingen van e-paper toepassingen, maar dit laat nog enkele jaren op zich wachten. Nu zit deze technologie aan een resolutie van 160 dpi terwijl je voor goede leesbare tekst 700 dpi zou moeten hebben.

Voor wie meer wil lezen over deze interessante typograaf verwijs ik graag door naar volgende links:
Website van de man zelf: www.gerardunger.com
Verder is er een interview met Gerard Unger te lezen op de website van de universiteit te Leiden:
http://www.nieuws.leidenuniv.nl/index.php3?m=&c=1006

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *